Patagonoiara Hazparne barrena→Kepa Altonaga Sustatxa (2018)

Memoria batetik abiatu eta Obabatik barrena, Lotilandiako garaietara hurbilduko gara Kepa Altonagaren eskutik. Mundu hori ondoan dugu, baina bere bazterrak eta biztanleak guztiz ezezagunak egin zaizkigu, eta bere historia ahaztu dugu.

Patagoniara Hazparnen barrena izeneko lan honetan bi gizon nabarmentzen dira. Lotilandiak herri birlandatuan. Florentzio Basaldua (1853-1932) bilbotarrak du protagonismoa: oso gazterik emigratzen du Ameriketara, eta bere ordoki zabaletan Euskal Herri berria eraikitzeko asmoa du. Janpierre Arbelbide (1841-1905) garaztarra da bere kontrapuntua: “hori ez da amets bat beizik” idatzi zuen (hori amets bat baino ez da), baina Ameriketara emigratu zuten euskaldunei predikatu nahi die.

Bidean Ikasia→Arantxa Urretabizkaia Bejarano (2017)

Jende gutxi ohitu behar da kalean ozen iraintzen. Jende gutxi dago horretarako prestatuta. Arau-hausleak ere ez du ohitura hori izango, ziur aski, baina aktek erakusten dute arau-hauslea egoera berrira hobeto egokitzen dela, egoera hori sortu duelako eta ekintza hori aukeratu duelako.

Iraintzen duenak uste du, irainduari min egiteko ahalmenaz gain, umiliatzeko ahalmena ere baduela. Gazte ezezagun batek puta deitzen badizu kaletik zoazela, argi dago ez dela atsegina. Baina zure seme-alaben edo bikotekidearen ahoan irain berak beste eragin bat izango luke. Zure semearen ahotan apalduko zintuzkete; kaleko gazte baten ahotan, seguruenik ez. Baliteke delitugileari ere pena sentitzea.

Tertaroa.Mina, Boterea eta egia→Mitxelko Uranga (2016)

Basamortua hedatzen ari da, gero eta kuantitatiboki eta kualitatiboki haziz. Gutxietsi ezin dugun zerbait da, berriro ere gainean baitago, ihesbiderik gabe. Gaizki, atsekabea eta tristura nagusitzen dira basamortuan, mugarik ez balute bezala. Alde guztietatik esaten zaigu posible den mundu guztietan onenean bizi garela eta ez dugula kexatzeko arrazoi nahikorik; baina sintomak mezu horrekin kontraesantzera datoz. Zoriona inoiz baino ospatzen den garai batean bizi omen gara, paradoxikoki zoriontasuna aurkitzeko inoiz baino behar gehiago dituen kultura batean murgilduta aurkitzen garenean. Ustezko zorion hipermodernoa espejismo hutsa da, basamortuaren berezitasunek eragindako ilusio hutsa; egungo gizartea da mairuaren gizarte mingarria bizi duguna, eguzkiaren eta hondarraren mehatxupean borrokatzen dena. Ongi etorri eta ongi etorri basamortura!

Historia,arraza, nazioa→Joxe Azurmendi (2015)

Egia unibertsal eta eztabaidagabetzat hartzen direnetako asko gezur interesatuak edo gaizki-ulertu zabalduak izaten dira maiz (biak batera, gehienetan). Halako zerbait gertatzen da nazioaren kontzeptu aleman eta frantses direlakoekin: lehena erromantikoa eta bigarrena liberala (iritzi orokortu horren arabera); bata odolean, hizkuntzan, ohituretan oinarritua, eta bestea lurralde berean bizi diren